Op de werkvloer; wat doet een operatieassistent nu eigenlijk?

Tijdens de middelbare school leerde ik Karin Beltman kennen. Op Thorbecke, onze middelbare school, waren we nog vooral heel druk met stappen. Over ons schoolwerk hadden we het eigenlijk nooit, maar over haar werk als operatieassistent praat ze heel graag en vol passie. In haar huis stond zelfs altijd een hart (of nier? Of long?) op een plankje aan de muur. Dat zegt genoeg over hoe enthousiast ze is over haar werk!

Karin Beltman
Groeide op in Wijthmen en woont nu in Zwolle. Dit jaar wordt ze 32. Karin werkt sinds 2015 in het Isala ziekenhuis als operatieassistent op de thoraxchirurgie. Ik denk er een beeld van te hebben, maar ben zelf nog nooit geopereerd. En ook al zou dat zo zijn, als het goed is krijg je dan weinig mee van het werk van een operatieassistent. Tijd voor een kijkje in haar operatie-keuken, volgens haar heeft ze namelijk de leukste baan die er is!

(Thorax, ik heb natuurlijk gedaan of ik wel wist wat dit was. We hebben het even Gegoogled: Thoraxchirurgie is de tak van de heelkunde die zich bezighoudt met operaties aan in de thorax gelegen organen, zoals het hart, de longen en de intra thoracale bloedvaten. Je weet wel, de intra thoracale bloedvaten!)

Welke opleiding heb je gedaan?
Voor dit beroep heb ik eerst de 3 jarige hbo-opleiding operatieassistent (2011 t/m 2014) gevolgd in dit ziekenhuis. Dit is een soort duaal opleiding, je moet dus solliciteren op een opleidingsplek in het ziekenhuis. In het eerste half jaar krijg je volledig theorie met de bijbehorende toetsen. Dit is een heel pittig en leerzame periode, waarbij je elke toets moet halen.. Daarna leer je het beroep met name in de praktijk, en ga je nog maar een paar weken per leerjaar naar school. Nadat ik klaar was met de opleiding heb ik eerst een half jaar als allround operatieassistent gewerkt. Daarna werd ik ingewerkt op de thoraxchirurgie. 

Als je gaat werken op de thoraxchirurgie, is het nodig om een aanvullende opleiding te volgen. Dit specialisme komt nauwelijks in je opleiding aan bod, omdat relatief weinig ziekenhuizen thoraxchirurgie doen. In deze opleiding leer je alle ins en outs van de thoraxchirurgie. Deze opleiding heeft ruim een half jaar geduurd en heb ik in 2015 gedaan. 

Wat zijn je werkdagen/tijden?
Als fulltimer werk ik 36 uur per week. Wij werken met dagdiensten, maar ook met avond- en weekenddiensten. Op doordeweekse dagen is er een operatieprogramma, en ’s avonds en in het weekend doen we alleen spoedoperaties. 

Op een normale doordeweekse dag begin ik om 7:30 uur, en eindigt mijn werkdag om 17 uur. Als ik avonddienst heb, begin ik om 16:30 en werk ik tot 1 uur ’s nachts. Als ik een avonddienst heb ben ik vanaf 1 uur ’s nachts de hele nacht stand-by voor de spoedoperaties aan hart of longen. Je moet dan in 15 minuten op de operatiekamer kunnen zijn nadat je uit je bed gebeld wordt.  

Deze dienst heb ik als fulltimer (36 u) meestal 1 keer per week en dan komen de weekenddiensten er nog bij (2 in de maand gemiddeld). 

Hoe ziet jouw werkdag er uit?
’s Morgens verdeel je met je collega’s de taken. Je hebt in principe voor elke operatie een instrumenterende operatieassistent nodig een assisterende en een omloop. 

De instrumenterende geeft de juiste instrumenten aan wanneer de chirurg dat nodig heeft, het liefst zonder dat hij/zij erom hoeft te vragen. Zo moet je dus weten hoe de operatie precies gaat, maar ook waarom bepaalde handelingen worden gedaan. Zo weet je waarmee je bezig bent en ook kan je direct op situaties inspelen als dat nodig is. Ver vooruit kunnen denken en kunnen plannen is hierbij essentieel.
Als assisterende zorg je ervoor dat de chirurg het operatiegebied goed kan zien. Je zuigt bloed weg, houdt dingen weg die het zicht belemmeren en helpt mee hechten. 
De omloop zorgt ervoor dat de apparatuur wordt bediend en sluit dingen aan, doet administratie, handelt telefoontjes af. Tevens geeft de omloop spullen steriel aan het team dat opereert.

We werken met 3 operatie-assistenten per operatiekamer en doen meestal 2 geplande operaties op een dag per operatiekamer. De thoraxchirurgie heeft 3 tot 4 operatiekamers per dag beschikbaar. Soms is het zo dat we de hele dag met 1 patiënt bezig zijn. Het kan zijn dat het een hele grote operatie is, waarbij we veel moeten doen. Maar het kan ook zijn dat het allemaal niet volgens plan verloopt en het wat moeizaam gaat. Gelukkig komt dat laatste erg weinig voor.

Elke dag is weer anders, zo kan het zijn dat de dag plots anders verloopt. Op de hartchirurgie is dat met enige regelmaat het geval dat het programma weer wordt omgegooid, omdat er een patiënt binnenkomt die een spoedoperatie moet ondergaan. Flexibiliteit is dus ook erg belangrijk.

Als ik avonddienst heb ziet het werk er iets anders uit. Je lost de dagploeg af, en je doet eventuele spoedoperaties. In zo’n avond- of weekenddienst komt er ook weleens wat anders voor dan alleen hart- of longoperaties. Dan komt het ook voor dat je dan een keer bij een keizersnede, blindedarmoperatie of een andere operatie staat. Ik vind dat die afwisseling het beroep lekker veelzijdig en leuk maakt. 

Ben je blij met je werk?

Ik ga elke dag met veel plezier naar mijn werk en zit voor mijn gevoel helemaal op mijn plek. Hartchirurgie is een onwijs mooi en dynamisch specialisme waarbij je ontzettend veel kan leren. 

Wat is het leukst aan je werk?
Het leukste aan dit beroep is om in teamverband te werken. Iedereen die op de operatiekamer werkt heeft zijn eigen taken. Zo werk je samen met de anesthesie, die de patiënt in slaap maken en goed in de gaten houden. Verder werk je samen met de perfusie. Zij bedienen de hart-longmachine die we bij de meeste hartoperaties gebruiken. We werken intensief en goed samen, dit wordt altijd extra duidelijk als we een patiënt met spoed moeten opereren. 

Wat ook zo leuk is, is dat je elke dag weer dingen leert. Vooralsnog kan ik mij geen ander beroep voorstellen dat ik leuker zou kunnen vinden dan werken op de OK in een groot ziekenhuis.

Wat zijn je leukste taken?
Ik denk dat ik het instrumenteren het leukste vind. Je bent de hele operatie lekker bezig met allerlei handelingen, en je probeert de operatie zo soepel mogelijk te laten verlopen. 

Wat vind je het minst leuk aan je werk?
Het minst leuke aan het werk is dat het mentaal soms best heftig kan zijn. Reanimaties, ernstig gewonde patiënten, patiënten die heel erg ziek zijn. Vooral het overlijden van patiënten zijn heftige dingen en dat went nooit. Gelukkig komt dit niet heel vaak voor. We hebben een opvang-team die ons helpt als het allemaal teveel wordt, en praten met collega’s helpt vaak ook goed.

Fysiek kan het ook een relatief zwaar beroep zijn, we staan vaak lang en soms in een rare houding en hebben zware instrumentensets. 

Zijn er doorgroeimogelijkheden?
Je kan je in verschillende specialismen specialiseren. Denk aan neurochirurgie (hersenen en rug), vaatchirurgie of orthopedie (gewrichten en botten) en zo zijn er vele verschillende dingen die je kan doen als daar een plek is.

Er zijn een aantal doorgroeimogelijkheden! Je kan je specialiseren in bepaalde ingrepen, denk aan de robot-chirurgie. Maar je kan ook een aanvullende opleiding doen tot operatieassistent met chirurgische vaardigheden. Dit is alleen mogelijk als je op operatieassistent bent op de thoraxchirurgie. Dit houdt in dat je wordt opgeleid om zelfstandig een ader uit het been van de patiënt te halen door middel van een kijkoperatie.  Met deze ader worden de omleidingen op het hart gemaakt. 

Mocht je een leidinggevende functie ambiëren, dan zijn daar binnen het ziekenhuis mogelijkheden voor. Ook jezelf om laten scholen tot Physician Assistant is nog een optie. 

Vind je de beloning die je voor het werk krijgt goed?
De beloning die ik krijg voor het werk vind ik goed, wij zitten in schaal 55 van de CAO ziekenhuizen, en krijgen hierop nog onregelmatigheidstoeslag. Al met al een prima loon. 

Heb je tips voor mensen die dit ook willen gaan doen?
Mocht je enthousiast zijn, houdt dan vooral de vacatures in de ziekenhuizen in de gaten voor de opleidingsplaatsen. Ook is er elk jaar een opleidingsmarkt en een open dag waar je inspiratie op kan doen. 

En niet zomaar je droom opgeven! Ik heb ook meerdere sollicitatierondes moeten doen voor een opleidingsplekje, de plekken zijn soms schaars. 

Conclusie
Karin is inderdaad mega gepassioneerd en enthousiast over haar werk. Wat mij opvalt is dat het werk veel afwisselender en veelzijdiger is dan ik had verwacht. Heel eerlijk, sorry Karin, dacht ik dat het vooral spulletjes aangeven was. Een operatieassistent doet veel meer zelf dan ik had verwacht en is echt een verlengstuk van de chirurg.
Het feit dat er mensen doodgaan lijkt mij super heftig en ik vind het knap hoe ze daar mee omgaat. En dan die nachtdiensten, binnen 15 minuten aanwezig op de OK! Wow.. Ik woon 400 meter van kantoor en heb al moeite met binnen een uur aanwezig zijn op werk. Overdag. Ik denk dat je dit alleen kan volhouden als je je werk heel leuk vindt. Heel leuk en interessant om eens te horen wat je allemaal doet Karin!

Meer weten? Op dit moment is er een vacature voor een opleidingsplek tot operatie-assistent bij Isala. Check de site:
https://www.isala.nl/over-isala/werken-bij-isala/